Op 12 oktober 2011 heeft de Europese Commissie haar wetgevingsvoorstel voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) voor de periode 2014-2020 gepresenteerd. In dit voorstel is ernaar gestreefd het GLB eenvoudiger te maken en in lijn te brengen met de doelen en prioriteiten van de EU 2020-Strategie. De EU 2020-Strategie is de langetermijnstrategie van de Europese Unie om te werken aan een sterke en duurzame economie met veel werkgelegenheid in 2020.
Het voorstel is om de twee pijlers uit het huidige GLB te handhaven. De 1e pijler omvat het Europeese landbouwgarantiefonds (Elgf) voor de directe steunbetalingen aan agrariërs en marktmaatregelen. De 2e pijler omvat het Europees landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) en is dus gericht op plattelandsontwikkeling. Een belangrijk verschil tussen beide pijlers is dat voor de subsidies in de eerste pijler alleen Europese middelen worden ingezet, terwijl er voor de inzet van Europese middelen uit de 2e pijler altijd Nationale cofinanciering noodzakelijk is. De wetgeving omtrent de subsidie-instrumenten in de 1e pijler en 2e pijler is uitgewerkt in aparte voorstellen: de verordening rechtstreekse betalingen en de verordening plattelandsontwikkeling. De samenhang tussen beide pijlers wordt geborgd in een derde verordening, de horizontale verordening. In de horizontale verordening staan de regels omtrent de financiering, het beheer en de monitoring van het GLB.
Wat nieuw is, is dat de besteding van de middelen uit de 2e pijler niet alleen wordt afgestemd met de 1e pijler, maar ook met de vier andere Europese Structuurfondsen: het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (Efro), het Europees sociaal fonds (Esf), het cohesiefonds (Cf) en het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij (Emvf). In de Gemeenschappelijke Strategische Kaderverordening staan de gemeenschappelijke bepalingen voor de vijf Europese Structuurfondsen opgenomen. In de figuur onderaan de pagina is de samenhang tussen de verschillende verordeningen gevisualiseerd.
Verordening plattelandsontwikkeling
De nieuwe verordening plattelandsontwikkeling omvat de artikelen op basis waarvan lidstaten de gelden uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (Elfpo) kunnen inzetten. Inhoudelijk zijn de maatregelen vergelijkbaar met de maatregelen uit het huidige plattelandsontwikkelingprogramma. Voorbeelden zijn de toekenning van subsidie voor:
kennisoverdracht, voorlichting en bedrijfsadviesdiensten
fysieke investeringen
landbouwbedrijfsontwikkeling
oprichting van producentenorganisaties
agromilieubetalingen en biologische landbouw
compensatie van boeren in gebieden met een natuurlijke beperking
Wat opvalt is dat de indeling op basis van de 4 assen is losgelaten. Daarnaast ligt er een grote nadruk op samenwerking:
Er is ruimte voor pilots, korte ketens en lokale promotie.
De bottom-upwerkwijze van LEADER wordt gecontinueerd en
verschillende netwerken worden ondersteund, zoals het Europese en Nationale plattelandsnetwerk, een innovatienetwerk voor samenwerking tussen wetenschap en praktijk en een internationaal netwerk voor de evaluatie en monitoring van het GLB.
Nieuw zijn de maatregelen voor risicobeheer en inkomensstabilisatie. Een aantal van deze maatregelen zijn in het huidige GLB onderdeel van de 1e pijler. De begrenzing van gebieden met een natuurlijke beperking worden in het voorstel op basis van Europese criteria vastgesteld en niet langer op basis van nationale criteria.
Relaties tussen de 1e pijler 1 en 2e pijler
In de nieuwe wetgevingsvoorstellen worden er aantal directe relaties gelegd tussen de 1e en de 2e pijler:
Vanuit de 1e pijler mag tot 10% van het budget worden overgeheveld naar de 2e pijler,
maximaal 5% van het 1e pijlerbudget mag als extra worden toegekend aan gebieden met een natuurlijke beperking.
Daarnaast ligt er een indirecte relatie. 30% van het budget in de 1e pijler dient te worden besteed aan de beloning van vergroeningsmaatregelen. In het voorstel bestaan deze maatregelen uit gewasdiversificatie, het instandhouden van grasland en het ecologisch beheer van landbouwgrond. Hier raakt de 1e pijler dus aan de subsidie voor agromilieuprestaties zoals deze bestaan binnen de 2e pijler.
Kabinetsreactie
Als reactie op de wetsvoorstellen van de Europese Commissie heeft het kabinet een brief geschreven, waarin zijn standpunt ten opzichte van deze voorstellen wordt toegelicht aan de kamer. Deze reactie is na te lezen via deze link. De belangrijkste boodschappen zijn:
Een focus van de maatregelen in de 2e pijler op agrarische activiteiten
Continuering van de inzet van het GLB voor versterking van concurrentiekracht, duurzaamheid en innovatie binnen de landbouw en op de Europese doelen biodiversiteit. milieu en klimaat.
Meer mogelijkheden voor: het werken met een collectieve aanpak, innovatieprojecten, instrumenten voor risicobeheer.
Verder bepleit het kabinet verdere vereenvoudiging van het GLB
Provinciale reactie
9 december jl. hebben de provincies een gezamenlijk standpunt over het toekomstig GLB ingenomen. Dit position paper is te vinden op de IPO-website. Specifiek over pijler 2 staan er de volgende punten in opgenomen.
De provincies spreken zich uit:
Voor een regiospecifiek landsdelig plattelandsprogramma inplaats van één programma voor het hele land.
Willen pijler 2 breder inzetten dan alleen voor agrariërs
En willen het budget voor agrarisch natuurbeheer binnen de EHS inzetten.
En verder
In 2011 en 2012 zal er debat plaatsvinden in de Europese Raad en het Europarlement over de verdere uitwerking van de plannen. Deze debatten moeten ertoe leiden dat eind 2012/begin 2013 de wetgeving rond het nieuwe GLB met de daarbij behorende uitvoeringsbepalingen kan worden vastgesteld. In de loop van 2013 zal er op basis van deze wetteksten een nieuw Plattelandsontwikkelingsprogramma worden geschreven, zodat het POP3 op 1 januari 2014 van start kan gaan. Voor meer informatie over het nieuwe GLB als, klik op de volgende naar een brochure van de Europese Unie.
Meepraten:
De wetsteksten en de toekomst van het GLB worden op dit moment druk op het internet bediscussieerd. Sites waar dit gebeurd zijn:
http://www.toekomstglb.nl/
Linkedingroep ToekomstGLB
